Sau sự kiện bán kết PTIT CEO Talent 2026, khi Ban tổ chức gửi lời cảm ơn tới ông Đỗ Ngọc Tiến, Giám đốc Thương mại PAPRO Việt Nam, câu trả lời nhận được lại khá giản dị: “Em có giúp được gì đâu”. Phía sau câu nói tưởng như xã giao ấy lại là một câu hỏi đáng suy nghĩ về hợp tác giữa đại học và doanh nghiệp: nếu không chỉ tính bằng tiền tài trợ, doanh nghiệp thực sự có thể mang những gì vào một trường đại học?
Trong nhiều năm, khi nhắc tới hợp tác Đại học – Doanh nghiệp, những hình ảnh dễ nhận thấy nhất thường là học bổng, tài trợ sự kiện, tham quan doanh nghiệp, diễn giả khách mời, tuyển dụng hay các biên bản ghi nhớ hợp tác. Những hoạt động này cần thiết bởi nguồn lực từ bên ngoài giúp các cơ sở giáo dục mở rộng không gian trải nghiệm cho người học. Tuy nhiên, một logo xuất hiện trên backdrop, một khoản kinh phí được tài trợ hay một buổi chia sẻ của doanh nghiệp chưa chắc đã đồng nghĩa với việc khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn nghề nghiệp được thu hẹp.
Ảnh: Thông cáo về sự kiện chung kết PTIT CEO TALENT 2026
Từ một chuỗi sự kiện đến một mối quan hệ dài hơn
PTIT CEO Talent 2026 là sự kiện thứ tư trong chuỗi 5 sự kiện PTIT Challenge – Học thuật và Hướng nghiệp do Khoa Quản trị Kinh doanh 2, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Cơ sở tại TP.HCM tổ chức. PAPRO Việt Nam là đối tác đồng hành xuyên suốt chuỗi hoạt động này, nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng sự kiện mà doanh nghiệp tham gia. Điểm đáng quan sát hơn chính là sự thay đổi trong bản chất mối quan hệ giữa hai bên.
Từ vị trí Nhà tài trợ Kim cương, PAPRO Việt Nam dần chuyển sang vai trò Đối tác chiến lược dài hạn. Sự hợp tác cũng không dừng lại trong khuôn khổ PTIT Challenge mà tiếp tục được mở rộng sang các hoạt động học thuật của Lab Kinh tế Tuần hoàn. Từ một quan hệ ban đầu gắn với sự kiện, hai bên đang từng bước mở rộng phạm vi hợp tác sang những hoạt động gắn trực tiếp hơn với đào tạo và phát triển sinh viên. Điều đó đặt ra một câu hỏi thú vị: Điều gì khiến một doanh nghiệp, sau khi đã hoàn thành vai trò tài trợ cho một chương trình, vẫn tiếp tục ở lại với nhà trường? Có lẽ câu trả lời nằm ở sự thay đổi cách nhìn về chính khái niệm “đồng hành”.
Dịch chuyển nhà tài trợ thành người cùng làm
Tài trợ thường bắt đầu bằng nguồn lực khi doanh nghiệp hỗ trợ kinh phí, sản phẩm, dịch vụ hoặc những điều kiện cần thiết để một hoạt động có thể diễn ra. Nhưng khi quan hệ tiếp tục phát triển, sự đóng góp có thể đi xa hơn. Có thể hình dung quá trình ấy qua bốn bước: Tài trợ – Đồng hành – Tham gia – Đồng kiến tạo. Ở bước đầu tiên, doanh nghiệp cung cấp nguồn lực; khi chuyển sang đồng hành, doanh nghiệp bắt đầu hiện diện trong nhiều hoạt động thay vì chỉ xuất hiện tại một sự kiện; ở cấp độ tham gia, kinh nghiệm của nhà quản lý, mạng lưới quan hệ, dữ liệu và những vấn đề thực tế của doanh nghiệp bắt đầu đi vào môi trường giáo dục. Xa hơn, khi tiến tới đồng kiến tạo, nhà trường và doanh nghiệp có thể cùng thiết kế những hoạt động tạo ra giá trị cho người học và cho chính doanh nghiệp.
Khi đó, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là “Doanh nghiệp tài trợ bao nhiêu?” mà chuyển thành “Hai bên có thể cùng tạo ra điều gì?”. Sự thay đổi tưởng như nhỏ trong cách đặt câu hỏi lại phản ánh một chuyển dịch đáng kể: doanh nghiệp không còn chỉ đứng bên ngoài để hỗ trợ hoạt động giáo dục mà có thể trở thành một nguồn lực tham gia trực tiếp vào quá trình tạo lập môi trường học tập.
Những giá trị không nằm trên hóa đơn
Sinh viên có thể học mô hình, khái niệm và công cụ từ giáo trình; các em cũng có thể giải một tình huống giả định, xây dựng một kế hoạch kinh doanh hay trình bày một chiến lược marketing trong lớp học. Tuy nhiên, doanh nghiệp có khả năng đưa vào quá trình đó những thứ mà một bài tập mô phỏng khó tái tạo đầy đủ: bài toán thật, dữ liệu thật, phản hồi thật và hệ quả thật của quyết định. Một phương án có thể đạt điểm cao trong lớp học, nhưng khi đứng trước một nhà quản lý doanh nghiệp, câu hỏi đôi khi lại rất trực diện: “Nếu đây là tiền thật của công ty, tại sao tôi nên chọn phương án của em?”
Ngay khoảnh khắc ấy, yêu cầu đối với người học đã thay đổi. Sinh viên không chỉ cần biết kiến thức mà còn phải giải thích lựa chọn, bảo vệ quyết định, cân nhắc nguồn lực và chấp nhận phản biện từ những người đang trực tiếp đối diện với thị trường. Doanh nghiệp vì thế không chỉ mang tiền vào trường học; họ có thể mang theo kinh nghiệm quản trị, mạng lưới nghề nghiệp, những tình huống chưa có đáp án, những thất bại ít khi xuất hiện trong giáo trình và cả những tiêu chuẩn mà thị trường đang sử dụng để đánh giá năng lực của một người trẻ. Đó là những giá trị rất khó thể hiện trên một chứng từ tài trợ.
Nhìn từ góc độ này, câu nói “Em có giúp được gì đâu” lại mang thêm một ý nghĩa khác. Nếu chỉ tính những gì có thể ghi thành con số, doanh nghiệp có thể cảm thấy mình chưa đóng góp nhiều; nhưng nếu tính cả những trải nghiệm học tập, những kết nối và những cơ hội để sinh viên tiếp xúc với thực tiễn được tạo ra từ sự hiện diện lâu dài của doanh nghiệp, phép tính sẽ khác.
Không phải cứ có doanh nghiệp là có hợp tác Đại học – Doanh nghiệp
Tuy nhiên, sự xuất hiện của doanh nghiệp trong trường đại học tự nó chưa bảo đảm tạo ra giá trị giáo dục. Một biên bản ghi nhớ, một logo trên backdrop, một khoản tài trợ hay một buổi nói chuyện của doanh nhân đều có ý nghĩa nhất định, nhưng riêng từng yếu tố ấy chưa đủ để khẳng định rằng khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động đã được rút ngắn. Ở chiều ngược lại, trường đại học cũng khó xây dựng được quan hệ dài hạn nếu chỉ tìm đến doanh nghiệp khi cần tài trợ, diễn giả, địa điểm tham quan hoặc cơ hội tuyển dụng cho sinh viên.
Bởi vậy, một câu hỏi thực chất hơn có lẽ cần được đặt ra: Sự tham gia của doanh nghiệp có làm thay đổi chất lượng trải nghiệm học tập của sinh viên hay không? Nếu một doanh nghiệp mang vào lớp học một bài toán đang thực sự tồn tại, nếu nhà quản lý dành thời gian phản biện giải pháp của sinh viên, nếu dữ liệu thị trường được sử dụng để kiểm chứng những mô hình được học, hoặc nếu giảng viên và doanh nghiệp cùng thiết kế một case study từ thực tế quản trị, ranh giới giữa “học” và “làm” bắt đầu được thu hẹp. Đó có thể là một bước tiến quan trọng hơn nhiều so với số lượng logo xuất hiện trong một chương trình.
Làm sao để giá trị được tạo ra cho cả hai phía
Hợp tác bền vững cũng không nên được xây dựng trên tư duy một chiều rằng doanh nghiệp đến để “giúp” nhà trường. Doanh nghiệp cần nhận được giá trị từ chính sự hợp tác ấy, từ cơ hội tiếp xúc sớm với nguồn nhân lực trẻ, quan sát năng lực sinh viên trước tuyển dụng, đưa những bài toán thực tế vào môi trường học thuật để nhận được những góc nhìn mới, phát triển thương hiệu nhà tuyển dụng, đến việc kết nối với đội ngũ giảng viên, chuyên gia và tiếp cận các sáng kiến nghiên cứu ứng dụng.
Khi nhà trường nhận được thực tiễn, doanh nghiệp tiếp cận tri thức và nguồn nhân lực, còn sinh viên trở thành điểm giao nhau giữa hai hệ sinh thái, quan hệ Đại học – Doanh nghiệp có cơ sở để dịch chuyển từ tài trợ sang đối tác và xa hơn là đồng kiến tạo giá trị. Cách tiếp cận này cũng mở rộng cánh cửa hợp tác cho nhiều doanh nghiệp hơn, bởi không phải doanh nghiệp nào cũng cần bắt đầu bằng một khoản tài trợ lớn. Một bài toán thật, một bộ dữ liệu phù hợp, vài giờ mentoring, một phiên phản biện sản phẩm sinh viên hay kinh nghiệm của một nhà quản lý đôi khi cũng có thể trở thành nguồn lực giáo dục có giá trị.
Khi sự kiện kết thúc, họ vẫn còn ở đó
Có lẽ nếu được hỏi lại, ông Đỗ Ngọc Tiến vẫn sẽ nói: “Em có giúp được gì đâu”. Nhưng đối với một cơ sở giáo dục, đôi khi điều đáng quý không nằm ở việc một doanh nghiệp đã tài trợ bao nhiêu cho một sự kiện, mà ở việc khi sự kiện kết thúc, họ vẫn còn ở đó. Sự hiện diện đủ lâu cho phép hai bên hiểu nhau hơn, từ đó những hợp tác ban đầu mang tính sự kiện có cơ hội phát triển thành các hoạt động gắn sâu hơn với đào tạo, trải nghiệm sinh viên và những sáng kiến học thuật.
PTIT Challenge rồi sẽ hoàn thành sự kiện thứ năm, những hoạt động mới của Lab Kinh tế Tuần hoàn sẽ tiếp tục được thử nghiệm, những thế hệ sinh viên khác sẽ bước vào giảng đường và những bài toán mới từ thực tiễn sẽ tiếp tục xuất hiện. Câu chuyện giữa Khoa Quản trị Kinh doanh 2 và PAPRO Việt Nam vì vậy có thể được nhìn rộng hơn một quan hệ tài trợ. Nó gợi ra một câu hỏi đáng suy nghĩ cho cả cơ sở giáo dục và cộng đồng doanh nghiệp: Thay vì hỏi doanh nghiệp có thể giúp nhà trường điều gì, liệu đã đến lúc Đại học và Doanh nghiệp cùng hỏi: Chúng ta có thể tạo ra điều gì mà mỗi bên khó làm tốt nếu đứng một mình?
ThS. Bùi Đình Quế, Giảng viên Marketing, Khoa QTKD2, Học viện PTIT HCM
